Việt Nam vừa ghi nhận một bước tiến mới trong hoạt động tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc khi lần đầu tiên có sĩ quan đảm nhiệm vị trí cấp cao tại một phái bộ. Sáng 3/7 tại Hà Nội, Bộ Quốc phòng tổ chức lễ trao quyết định của Chủ tịch nước và Bộ trưởng Bộ Quốc phòng cho ba sĩ quan lên đường thực hiện nhiệm vụ tại Phái bộ Gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc tại Nam Sudan (UNMISS). Buổi lễ do Thượng tướng Nguyễn Trường Thắng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, chủ trì với sự tham dự của lãnh đạo Bộ Tổng Tham mưu, Tổng cục Chính trị và đại diện các đơn vị liên quan.

Trong đợt triển khai này, Thượng tá Lương Trường Vinh, Phó Trưởng phòng Công tác địa bàn, Cục Gìn giữ hòa bình Việt Nam, được Liên Hợp Quốc lựa chọn giữ cương vị Sĩ quan liên lạc cấp cao kiêm Trưởng Phòng Quan sát viên quân sự tại Phái bộ UNMISS. Đây là vị trí mới trong phái bộ và cũng là lần đầu tiên một sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam được giao đảm nhiệm vị trí cấp cao tại một phái bộ gìn giữ hòa bình. Việc bổ nhiệm này cho thấy mức độ tin cậy ngày càng tăng của Liên Hợp Quốc đối với đóng góp của Việt Nam trong các hoạt động gìn giữ hòa bình.

Thượng tá Lương Trường Vinh là một trong những sĩ quan dày dạn kinh nghiệm về gìn giữ hòa bình. Ông từng trải qua các nhiệm kỳ công tác tại Phái bộ Cộng hòa Trung Phi (MINUSCA) và phái bộ UNMISS. Đáng chú ý, từ tháng 8/2020 đến tháng 8/2024, ông là sĩ quan Việt Nam đầu tiên trúng tuyển làm việc tại Trụ sở Liên Hợp Quốc ở New York (Hoa Kỳ), đảm nhiệm vị trí Sĩ quan Kế hoạch, Phòng Tổ chức - Xây dựng lực lượng, Văn phòng các vấn đề quân sự, Cục Hoạt động hòa bình. Nền tảng kinh nghiệm thực địa kết hợp với kinh nghiệm làm việc tại trụ sở trung tâm của Liên Hợp Quốc được xem là cơ sở để ông được lựa chọn cho vị trí mới tại Nam Sudan.

Cùng với Thượng tá Lương Trường Vinh, hai sĩ quan khác cũng được cử tới phái bộ UNMISS đợt này. Đại úy Nguyễn Huy Hoàng được phân công thay thế Trung tá Lê Minh Thảo ở vị trí Sĩ quan Quan sát viên quân sự, trong khi Đại úy Đỗ Trần Thế Anh thay thế Thiếu tá Trần Viết Cường đảm nhiệm vị trí Sĩ quan Quan sát viên quân sự. Theo Bộ Quốc phòng, ba sĩ quan đều là những cán bộ tiêu biểu của Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật, Bộ đội Biên phòng và Cục Gìn giữ hòa bình Việt Nam, đã được lựa chọn, đào tạo, bồi dưỡng bài bản, trải qua các khóa huấn luyện tiền triển khai và huấn luyện chuyên môn, nghiệp vụ gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc.

Phát biểu tại buổi lễ, lãnh đạo Bộ Quốc phòng đánh giá cao công tác chuẩn bị lực lượng của Cục Gìn giữ hòa bình Việt Nam và các đơn vị liên quan, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu các sĩ quan phát huy chuyên môn, giữ gìn hình ảnh quân nhân và đất nước trong môi trường làm việc đa quốc gia. Việc một sĩ quan Việt Nam lần đầu tiên giữ vị trí chỉ huy cấp phòng tại phái bộ UNMISS được nhìn nhận là bước nâng tầm vai trò của Việt Nam trong các hoạt động gìn giữ hòa bình, tạo tiền đề để mở rộng phạm vi và mức độ tham gia vào các nhiệm vụ chung của Liên Hợp Quốc trong thời gian tới.

Hà Nội đang tìm cách đưa khoa học công nghệ và chuyển đổi số trở thành động lực mới cho tăng trưởng, với mục tiêu cài công nghệ vào từng ngành có lợi thế như văn hóa, du lịch, thương mại và làng nghề. Tại hội nghị sơ kết một năm rưỡi triển khai Nghị quyết 57 về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Phó bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong cho biết thành phố đã cụ thể hóa định hướng này bằng tám nghị quyết chuyên đề mới ban hành trên cơ sở Luật Thủ đô và Nghị quyết 57. Trọng tâm là hình thành các sản phẩm mới như công nghiệp văn hóa, sản phẩm văn hóa số, thương mại điện tử, cùng với hệ thống quản trị đô thị thông minh dựa trên dữ liệu.

Theo ông Phong, một ví dụ cụ thể là ứng dụng hệ thống camera tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) để điều khiển tín hiệu giao thông thông minh, dự báo ùn tắc và cảnh báo giao thông thời gian thực. Những hạ tầng này được coi là bước đầu dựng nền tảng dữ liệu phục vụ chỉ huy, điều hành và quản trị đô thị thông minh. Song song với đó, Hà Nội định hướng xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo gắn kết trường đại học kỹ thuật, viện nghiên cứu với khu công nghệ cao, doanh nghiệp và nhu cầu thị trường; phát triển các "không gian hấp thụ công nghệ" như Khu Công nghệ cao Hòa Lạc, khu công nghiệp thế hệ mới, sàn giao dịch công nghệ, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) và quỹ đầu tư mạo hiểm.

Ở tầm quốc gia, Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số nhấn mạnh chuyển dịch mô hình tăng trưởng sang dựa trên tri thức, dữ liệu và đổi mới sáng tạo, trong đó khoa học cơ bản được đặt vào vị trí trung tâm. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lưu ý những lĩnh vực đang định hình tương lai thế giới như AI, bán dẫn, lượng tử, công nghệ sinh học, vật liệu mới, dữ liệu và năng lượng mới đều khởi nguồn từ các nghiên cứu cơ bản được đầu tư liên tục trong nhiều thập kỷ. Quan điểm này được các chuyên gia như TS. Trịnh Thị Tú Anh coi là bước chuyển tư duy, khi khoa học cơ bản không còn bị nhìn như lĩnh vực tiêu tốn nguồn lực mà là khoản đầu tư chiến lược cho năng lực nội sinh và cạnh tranh dài hạn.

Tuy nhiên, thách thức lớn lại nằm ở khâu tổ chức thực hiện. Tại một phiên họp chuyên đề của Ban Chỉ đạo Trung ương, lãnh đạo cấp cao chỉ rõ "điểm nghẽn" chính của chuyển đổi số hiện nay không còn ở hạ tầng hay nguồn lực đầu tư, mà ở năng lực thực thi và trách nhiệm của người đứng đầu các cơ quan, địa phương. Ở nhiều nơi, chuyển đổi số vẫn bị coi là nhiệm vụ riêng của bộ phận công nghệ thông tin, dẫn tới dữ liệu phân tán, hệ thống thiếu kết nối, dịch vụ công trực tuyến chưa phát huy hiệu quả. Theo đánh giá của Ban Chỉ đạo và qua các hội nghị sơ kết Nghị quyết 57, khi người đứng đầu chưa coi dữ liệu là tài sản chiến lược, chưa sử dụng nền tảng số trong điều hành hằng ngày, thì khó tạo ra thay đổi trong cả bộ máy và khó hiện thực hóa tham vọng đưa khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo trở thành động lực cốt lõi của tăng trưởng.