Hà Nội đang tìm cách đưa khoa học công nghệ và chuyển đổi số trở thành động lực mới cho tăng trưởng, với mục tiêu cài công nghệ vào từng ngành có lợi thế như văn hóa, du lịch, thương mại và làng nghề. Tại hội nghị sơ kết một năm rưỡi triển khai Nghị quyết 57 về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Phó bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong cho biết thành phố đã cụ thể hóa định hướng này bằng tám nghị quyết chuyên đề mới ban hành trên cơ sở Luật Thủ đô và Nghị quyết 57. Trọng tâm là hình thành các sản phẩm mới như công nghiệp văn hóa, sản phẩm văn hóa số, thương mại điện tử, cùng với hệ thống quản trị đô thị thông minh dựa trên dữ liệu.

Theo ông Phong, một ví dụ cụ thể là ứng dụng hệ thống camera tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) để điều khiển tín hiệu giao thông thông minh, dự báo ùn tắc và cảnh báo giao thông thời gian thực. Những hạ tầng này được coi là bước đầu dựng nền tảng dữ liệu phục vụ chỉ huy, điều hành và quản trị đô thị thông minh. Song song với đó, Hà Nội định hướng xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo gắn kết trường đại học kỹ thuật, viện nghiên cứu với khu công nghệ cao, doanh nghiệp và nhu cầu thị trường; phát triển các "không gian hấp thụ công nghệ" như Khu Công nghệ cao Hòa Lạc, khu công nghiệp thế hệ mới, sàn giao dịch công nghệ, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) và quỹ đầu tư mạo hiểm.

Ở tầm quốc gia, Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số nhấn mạnh chuyển dịch mô hình tăng trưởng sang dựa trên tri thức, dữ liệu và đổi mới sáng tạo, trong đó khoa học cơ bản được đặt vào vị trí trung tâm. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lưu ý những lĩnh vực đang định hình tương lai thế giới như AI, bán dẫn, lượng tử, công nghệ sinh học, vật liệu mới, dữ liệu và năng lượng mới đều khởi nguồn từ các nghiên cứu cơ bản được đầu tư liên tục trong nhiều thập kỷ. Quan điểm này được các chuyên gia như TS. Trịnh Thị Tú Anh coi là bước chuyển tư duy, khi khoa học cơ bản không còn bị nhìn như lĩnh vực tiêu tốn nguồn lực mà là khoản đầu tư chiến lược cho năng lực nội sinh và cạnh tranh dài hạn.

Tuy nhiên, thách thức lớn lại nằm ở khâu tổ chức thực hiện. Tại một phiên họp chuyên đề của Ban Chỉ đạo Trung ương, lãnh đạo cấp cao chỉ rõ "điểm nghẽn" chính của chuyển đổi số hiện nay không còn ở hạ tầng hay nguồn lực đầu tư, mà ở năng lực thực thi và trách nhiệm của người đứng đầu các cơ quan, địa phương. Ở nhiều nơi, chuyển đổi số vẫn bị coi là nhiệm vụ riêng của bộ phận công nghệ thông tin, dẫn tới dữ liệu phân tán, hệ thống thiếu kết nối, dịch vụ công trực tuyến chưa phát huy hiệu quả. Theo đánh giá của Ban Chỉ đạo và qua các hội nghị sơ kết Nghị quyết 57, khi người đứng đầu chưa coi dữ liệu là tài sản chiến lược, chưa sử dụng nền tảng số trong điều hành hằng ngày, thì khó tạo ra thay đổi trong cả bộ máy và khó hiện thực hóa tham vọng đưa khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo trở thành động lực cốt lõi của tăng trưởng.

UBND TP.HCM vừa phê duyệt ranh giới lập quy hoạch 5 khu vực phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) xung quanh các nhà ga thuộc tuyến metro số 2 Bến Thành – Tham Lương. Tổng diện tích quy hoạch hơn 930 ha, bao phủ 10 nhà ga và khu depot Tham Lương, tạo hành lang đô thị mới kéo dài từ lõi trung tâm đến cửa ngõ Tây Bắc thành phố. Quyết định này được xem là bước chuẩn bị quan trọng về không gian đô thị trước khi tuyến metro gần 11,3 km, phần lớn đi ngầm, dự kiến hoàn thành vào năm 2030.

Theo các quyết định đã ban hành, khu TOD trung tâm gắn với ga Bến Thành và ga Tao Đàn có diện tích khoảng 188,6 ha, nằm trong khu lõi đô thị, kết nối trực tiếp với các trục giao thông chính và không gian công cộng quan trọng. Khu vực thứ hai, rộng hơn 265 ha, bao quanh các ga Dân Chủ, Hòa Hưng, Lê Thị Riêng, Phạm Văn Hai và Bảy Hiền, trải dài qua nhiều quận trung tâm và được định hướng khai thác hiệu quả quỹ đất, tăng cường kết nối giao thông công cộng.

Khu vực TOD thứ ba tập trung quanh ga Nguyễn Hồng Đào với quy mô gần 44 ha, trong khi khu vực thứ tư rộng gần 149 ha bao gồm các ga Bà Quẹo, Phạm Văn Bạch và Tây Thạnh, được xác định là đoạn phía Tây tuyến metro số 2, gắn với các hoạt động kinh tế, công nghiệp và logistics. Khu vực lớn nhất là ga và depot Tham Lương với diện tích gần 293 ha, được quy hoạch trở thành tổ hợp giao thông – kỹ thuật kết hợp không gian đô thị hỗn hợp, đóng vai trò đầu mối mới ở cửa ngõ Tây Bắc TP.HCM.

UBND TP.HCM lưu ý ranh giới các khu TOD có thể được điều chỉnh trong quá trình nghiên cứu lập quy hoạch nhằm phù hợp điều kiện thực tế và cơ sở pháp lý của các dự án liên quan. Trên cơ sở ranh quy hoạch đã được phê duyệt, Ban Quản lý phát triển đô thị thuộc Sở Quy hoạch – Kiến trúc được giao phối hợp đơn vị tư vấn khảo sát hiện trạng, tổ chức lập quy hoạch chi tiết trong thời hạn bốn tháng, sau đó trình cơ quan có thẩm quyền thẩm định và phê duyệt theo quy định.