Hà Nội đang tìm cách đưa khoa học công nghệ và chuyển đổi số trở thành động lực mới cho tăng trưởng, với mục tiêu cài công nghệ vào từng ngành có lợi thế như văn hóa, du lịch, thương mại và làng nghề. Tại hội nghị sơ kết một năm rưỡi triển khai Nghị quyết 57 về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Phó bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong cho biết thành phố đã cụ thể hóa định hướng này bằng tám nghị quyết chuyên đề mới ban hành trên cơ sở Luật Thủ đô và Nghị quyết 57. Trọng tâm là hình thành các sản phẩm mới như công nghiệp văn hóa, sản phẩm văn hóa số, thương mại điện tử, cùng với hệ thống quản trị đô thị thông minh dựa trên dữ liệu.

Theo ông Phong, một ví dụ cụ thể là ứng dụng hệ thống camera tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) để điều khiển tín hiệu giao thông thông minh, dự báo ùn tắc và cảnh báo giao thông thời gian thực. Những hạ tầng này được coi là bước đầu dựng nền tảng dữ liệu phục vụ chỉ huy, điều hành và quản trị đô thị thông minh. Song song với đó, Hà Nội định hướng xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo gắn kết trường đại học kỹ thuật, viện nghiên cứu với khu công nghệ cao, doanh nghiệp và nhu cầu thị trường; phát triển các "không gian hấp thụ công nghệ" như Khu Công nghệ cao Hòa Lạc, khu công nghiệp thế hệ mới, sàn giao dịch công nghệ, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) và quỹ đầu tư mạo hiểm.

Ở tầm quốc gia, Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số nhấn mạnh chuyển dịch mô hình tăng trưởng sang dựa trên tri thức, dữ liệu và đổi mới sáng tạo, trong đó khoa học cơ bản được đặt vào vị trí trung tâm. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lưu ý những lĩnh vực đang định hình tương lai thế giới như AI, bán dẫn, lượng tử, công nghệ sinh học, vật liệu mới, dữ liệu và năng lượng mới đều khởi nguồn từ các nghiên cứu cơ bản được đầu tư liên tục trong nhiều thập kỷ. Quan điểm này được các chuyên gia như TS. Trịnh Thị Tú Anh coi là bước chuyển tư duy, khi khoa học cơ bản không còn bị nhìn như lĩnh vực tiêu tốn nguồn lực mà là khoản đầu tư chiến lược cho năng lực nội sinh và cạnh tranh dài hạn.

Tuy nhiên, thách thức lớn lại nằm ở khâu tổ chức thực hiện. Tại một phiên họp chuyên đề của Ban Chỉ đạo Trung ương, lãnh đạo cấp cao chỉ rõ "điểm nghẽn" chính của chuyển đổi số hiện nay không còn ở hạ tầng hay nguồn lực đầu tư, mà ở năng lực thực thi và trách nhiệm của người đứng đầu các cơ quan, địa phương. Ở nhiều nơi, chuyển đổi số vẫn bị coi là nhiệm vụ riêng của bộ phận công nghệ thông tin, dẫn tới dữ liệu phân tán, hệ thống thiếu kết nối, dịch vụ công trực tuyến chưa phát huy hiệu quả. Theo đánh giá của Ban Chỉ đạo và qua các hội nghị sơ kết Nghị quyết 57, khi người đứng đầu chưa coi dữ liệu là tài sản chiến lược, chưa sử dụng nền tảng số trong điều hành hằng ngày, thì khó tạo ra thay đổi trong cả bộ máy và khó hiện thực hóa tham vọng đưa khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo trở thành động lực cốt lõi của tăng trưởng.

UBND phường Hòa Cường (TP Đà Nẵng) chiều 24/6 công bố vận hành thử nghiệm hệ thống chính quyền số, được thiết kế như một "trung tâm điều hành số" ở cấp cơ sở. Đây là phường đầu tiên tại Đà Nẵng đưa vào sử dụng mô hình này, đồng thời là địa phương được Cục Chuyển đổi số quốc gia lựa chọn tham gia khảo sát phục vụ xây dựng mô hình chuyển đổi số cấp xã trên phạm vi toàn quốc.

Theo Chủ tịch UBND phường Hòa Cường Trương Thanh Dũng, mô hình chính quyền địa phương hai cấp trên địa bàn rộng, dân số đông, trong khi bộ máy được tổ chức tinh gọn đặt ra yêu cầu rất cao về năng lực quản trị. Từ thực tế đó, phường chọn chuyển đổi số làm khâu đột phá và xây dựng hệ thống chính quyền số trên một nền tảng thống nhất, lấy dữ liệu làm trung tâm, lấy người dân và doanh nghiệp làm đối tượng phục vụ.

Hệ thống được tổ chức theo hướng "một nền tảng dùng chung", thay thế cách làm việc thủ công, phân tán, thông tin nằm rời rạc ở từng bộ phận, từng cuốn sổ, từng tệp riêng lẻ. Dữ liệu từ nhiều lĩnh vực như quản lý dân cư, hộ kinh doanh, cấp phép xây dựng, an sinh xã hội, y tế, giáo dục, cơ sở lưu trú, trật tự đô thị… được tích hợp về một đầu mối. Lãnh đạo phường có màn hình tổng hợp để theo dõi nhanh các chỉ số quan trọng và tiến độ xử lý công việc, giúp chỉ đạo, giao việc và đôn đốc kịp thời mà không phải chờ tổng hợp báo cáo giấy qua nhiều khâu.

Đối với cán bộ, công chức, mỗi lĩnh vực chuyên môn được gắn với một ứng dụng nghiệp vụ riêng ngay trên hệ thống, cho phép tiếp nhận, tra cứu và xử lý công việc trực tuyến. Dữ liệu chỉ cần cập nhật một lần và được dùng chung cho nhiều mục đích, qua đó giảm nhập trùng, hạn chế sai sót và rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ. Quy trình xử lý được chuẩn hóa trên hệ thống, giúp công việc minh bạch, dễ kiểm soát và thuận lợi khi bàn giao, nhất là trong bối cảnh cán bộ có thể luân chuyển.

Với người dân và doanh nghiệp, hệ thống hướng tới tăng mức độ thuận tiện và minh bạch trong tương tác với chính quyền. Thông tin, phản ánh gắn với vị trí cụ thể trên địa bàn có thể được tiếp nhận và xử lý trên nền tảng số; các trợ lý ảo được thiết kế để hỗ trợ tra cứu, hướng dẫn thủ tục hành chính mọi lúc, giúp rút ngắn khoảng cách giữa bộ máy hành chính và nhu cầu thực tế tại khu dân cư, hộ kinh doanh.