Sau hợp nhất ba tỉnh Vĩnh Long, Bến Tre và Trà Vinh, Vĩnh Long nổi lên như một không gian phát triển mới tại Đồng bằng sông Cửu Long, với hình thái “ba mặt giáp sông, một mặt hướng biển” được giới chuyên gia đánh giá là độc đáo. Lãnh đạo địa phương cho biết quy mô diện tích và dân số mở rộng giúp tỉnh hội tụ đủ các cấu phần quan trọng của nền kinh tế vùng: từ kinh tế sông, kinh tế biển đến công nghiệp chế biến, logistics, nông nghiệp công nghệ cao và dịch vụ hiện đại. Điều này đang đưa Vĩnh Long từ vị trí trung tâm địa lý trở thành ứng viên cho vai trò một cực tăng trưởng mới của khu vực.

Tại hội thảo “Vĩnh Long trong không gian phát triển mới: Động lực đô thị hóa và cơ hội kiến tạo chuẩn sống thế hệ mới” ngày 3/7, các chuyên gia kinh tế, quy hoạch, đô thị và bất động sản cùng phân tích tiềm năng tái cấu trúc không gian kinh tế của tỉnh. Theo đánh giá của GS.TS Hoàng Văn Cường, việc mở rộng địa giới giúp Vĩnh Long hội tụ cả ba đặc trưng cốt lõi của Đồng bằng sông Cửu Long: nền nông nghiệp lúa nước, hệ thống sông ngòi chằng chịt và không gian biển kinh tế – những lợi thế mà “không phải địa phương nào cũng có được”. Trên nền tảng đó, phát triển đô thị được xác định là động lực chủ chốt để nâng cao chất lượng tăng trưởng và kiến tạo những cực phát triển mới.

Song song với tầm nhìn đô thị hóa và thu hút đầu tư, Vĩnh Long đang triển khai loạt dự án hạ tầng then chốt nhằm hiện thực hóa lợi thế kết nối giữa kinh tế sông và kinh tế biển, giữa vùng nội địa và vùng duyên hải. Năm 2026, tổng kế hoạch vốn đầu tư công của tỉnh đạt 13.845,785 tỷ đồng, tập trung cho nhiều công trình quy mô lớn như các cầu trên trục Ba Lai, cầu Đình Khao, tuyến tránh Quốc lộ 57, dự án phát triển đô thị gắn với tăng cường khả năng thích ứng biến đổi khí hậu tại thành phố Vĩnh Long, hệ thống hồ chứa nước ngọt dọc sông Láng Thé, các dự án bệnh viện tỉnh và tuyến đường bộ ven biển, cầu Cửa Đại, cầu Cổ Chiên 2 cùng hành lang ven biển trên địa bàn. Đây được xem là hạ tầng nền tảng cho logistics, công nghiệp chế biến và dịch vụ đô thị mà tỉnh đang định vị là trụ cột tăng trưởng.

Tuy vậy, tiến độ giải ngân vốn đầu tư công vẫn là điểm nghẽn đối với tham vọng bứt phá. Đến hết tháng 6/2026, Vĩnh Long mới giải ngân khoảng 4.172,46 tỷ đồng, tương đương 30,1% kế hoạch và chỉ bằng 88,1% cùng kỳ năm trước. Trước tình trạng chậm trễ, lãnh đạo Tỉnh ủy yêu cầu rà soát toàn bộ dự án, làm rõ nguyên nhân, xác định trách nhiệm từng tập thể, cá nhân và đánh giá toàn diện các nhà thầu chậm tiến độ để có biện pháp xử lý theo quy định. Trong bối cảnh địa phương được nhiều nhà đầu tư lớn quan tâm và đặt mục tiêu trở thành trung tâm phát triển mới của Đồng bằng sông Cửu Long, khả năng tháo gỡ nút thắt giải ngân và đẩy nhanh thực thi các dự án hạ tầng, đô thị sẽ là yếu tố quyết định tốc độ hiện thực hóa tiềm năng không gian phát triển đặc biệt mà Vĩnh Long đang sở hữu.

Hà Nội đang tìm cách đưa khoa học công nghệ và chuyển đổi số trở thành động lực mới cho tăng trưởng, với mục tiêu cài công nghệ vào từng ngành có lợi thế như văn hóa, du lịch, thương mại và làng nghề. Tại hội nghị sơ kết một năm rưỡi triển khai Nghị quyết 57 về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Phó bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong cho biết thành phố đã cụ thể hóa định hướng này bằng tám nghị quyết chuyên đề mới ban hành trên cơ sở Luật Thủ đô và Nghị quyết 57. Trọng tâm là hình thành các sản phẩm mới như công nghiệp văn hóa, sản phẩm văn hóa số, thương mại điện tử, cùng với hệ thống quản trị đô thị thông minh dựa trên dữ liệu.

Theo ông Phong, một ví dụ cụ thể là ứng dụng hệ thống camera tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) để điều khiển tín hiệu giao thông thông minh, dự báo ùn tắc và cảnh báo giao thông thời gian thực. Những hạ tầng này được coi là bước đầu dựng nền tảng dữ liệu phục vụ chỉ huy, điều hành và quản trị đô thị thông minh. Song song với đó, Hà Nội định hướng xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo gắn kết trường đại học kỹ thuật, viện nghiên cứu với khu công nghệ cao, doanh nghiệp và nhu cầu thị trường; phát triển các "không gian hấp thụ công nghệ" như Khu Công nghệ cao Hòa Lạc, khu công nghiệp thế hệ mới, sàn giao dịch công nghệ, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) và quỹ đầu tư mạo hiểm.

Ở tầm quốc gia, Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số nhấn mạnh chuyển dịch mô hình tăng trưởng sang dựa trên tri thức, dữ liệu và đổi mới sáng tạo, trong đó khoa học cơ bản được đặt vào vị trí trung tâm. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lưu ý những lĩnh vực đang định hình tương lai thế giới như AI, bán dẫn, lượng tử, công nghệ sinh học, vật liệu mới, dữ liệu và năng lượng mới đều khởi nguồn từ các nghiên cứu cơ bản được đầu tư liên tục trong nhiều thập kỷ. Quan điểm này được các chuyên gia như TS. Trịnh Thị Tú Anh coi là bước chuyển tư duy, khi khoa học cơ bản không còn bị nhìn như lĩnh vực tiêu tốn nguồn lực mà là khoản đầu tư chiến lược cho năng lực nội sinh và cạnh tranh dài hạn.

Tuy nhiên, thách thức lớn lại nằm ở khâu tổ chức thực hiện. Tại một phiên họp chuyên đề của Ban Chỉ đạo Trung ương, lãnh đạo cấp cao chỉ rõ "điểm nghẽn" chính của chuyển đổi số hiện nay không còn ở hạ tầng hay nguồn lực đầu tư, mà ở năng lực thực thi và trách nhiệm của người đứng đầu các cơ quan, địa phương. Ở nhiều nơi, chuyển đổi số vẫn bị coi là nhiệm vụ riêng của bộ phận công nghệ thông tin, dẫn tới dữ liệu phân tán, hệ thống thiếu kết nối, dịch vụ công trực tuyến chưa phát huy hiệu quả. Theo đánh giá của Ban Chỉ đạo và qua các hội nghị sơ kết Nghị quyết 57, khi người đứng đầu chưa coi dữ liệu là tài sản chiến lược, chưa sử dụng nền tảng số trong điều hành hằng ngày, thì khó tạo ra thay đổi trong cả bộ máy và khó hiện thực hóa tham vọng đưa khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo trở thành động lực cốt lõi của tăng trưởng.